Zodra de bladeren vallen, valt bij veel mensen ook een uitnodiging op de mat. Het najaar is in Nederland het moment voor de griepprik en de coronaprik. Dat is geen toeval: griep en corona verspreiden zich vooral in de koudere maanden, wanneer we meer binnen zitten en virussen makkelijker van persoon naar persoon gaan.

Misschien vraag je je af of jij in aanmerking komt, wanneer je bericht krijgt en wat je na de prik kunt verwachten. In dit artikel lees je de belangrijkste punten op een rij, zodat je goed voorbereid bent als het zover is.

Waarom een prik in het najaar?

Het griepseizoen begint meestal ergens tussen december en februari en kan weken duren. Je lichaam heeft na een vaccinatie ongeveer twee weken nodig om voldoende afweer op te bouwen. Door in oktober of november te vaccineren, ben je beschermd voordat het virus echt rondgaat.

Bij corona werkt het vergelijkbaar. De bescherming van eerdere prikken of een doorgemaakte infectie neemt na verloop van tijd af, en het virus verandert steeds een beetje. Een jaarlijkse herhaalprik in het najaar zorgt ervoor dat je afweer weer op peil is voor de winter. Beide vaccins voorkomen niet altijd dat je ziek wordt, maar ze verkleinen de kans op ernstige klachten, ziekenhuisopname en complicaties zoals een longontsteking flink.

Wie komt in aanmerking?

De gratis griepprik en coronaprik zijn bedoeld voor mensen die een groter risico lopen om ernstig ziek te worden. Dat zijn in de eerste plaats mensen vanaf 60 jaar. Daarnaast krijgen jongere mensen met bepaalde medische aandoeningen een uitnodiging, bijvoorbeeld bij hart- of longziekten, diabetes, nierziekten of een verminderde weerstand door ziekte of medicijnen.

Ook zwangere vrouwen en mensen die beroepsmatig of als mantelzorger voor kwetsbare personen zorgen, kunnen in aanmerking komen. De precieze regels kunnen per jaar iets verschillen. Twijfel je of jij erbij hoort, vraag het dan na bij je huisarts. Wie geen uitnodiging krijgt maar zich toch wil laten vaccineren, kan vaak tegen betaling terecht, bijvoorbeeld via de huisarts of een vaccinatiebureau.

Wanneer komt de uitnodiging?

Voor de griepprik krijg je meestal in september of oktober een brief van je huisarts. Daarin staan de datum, het tijdstip en de locatie, vaak een spreekuur in de praktijk of een grotere ruimte in de buurt. De vaccinaties vinden doorgaans plaats in oktober en november.

De uitnodiging voor de coronaprik komt in de afgelopen jaren via het RIVM, waarna je een afspraak maakt bij de GGD. Ook deze ronde start meestal in het vroege najaar. Heb je geen brief ontvangen terwijl je denkt dat je wel in aanmerking komt? Neem dan contact op met je huisarts of kijk op de website van de GGD. Wil je meer lezen over gezondheid en andere onderwerpen die op latere leeftijd spelen, dan vind je op seniorenvragen.nl antwoorden op allerlei praktische vragen.

Het is in de meeste gevallen geen probleem om beide prikken kort na elkaar of zelfs op dezelfde dag te halen. Vraag bij twijfel om advies tijdens je afspraak.

Mogelijke bijwerkingen

De meeste mensen merken weinig van de prik. Als er bijwerkingen optreden, zijn die meestal mild en verdwijnen ze binnen een of twee dagen. Ze zijn een teken dat je afweersysteem aan het werk is. Veelvoorkomende klachten zijn:

• Een pijnlijke, rode of licht gezwollen plek op de arm
• Vermoeidheid of een algemeen grieperig gevoel
• Hoofdpijn of spierpijn
• Lichte verhoging of koorts

Wanneer neem je contact op met een arts?

Ernstige reacties zijn zeldzaam. Krijg je direct na de prik last van benauwdheid, een opgezwollen gezicht of duizeligheid, meld dit dan meteen bij de medewerkers ter plekke. Daarom wordt je soms gevraagd na de vaccinatie even te blijven wachten.

Houden klachten langer dan een paar dagen aan of maak je je zorgen, bel dan je huisarts. Ben je op het moment van de afspraak ziek met koorts, dan kun je de prik beter een paar dagen uitstellen. Een gewone verkoudheid is meestal geen reden om af te zeggen. Gebruik je bloedverdunners, vertel dat dan vooraf, zodat er na de prik wat langer op de prikplek kan worden gedrukt.